Νίκος Καζαντζάκη

Νίκος Καζαντζάκης (πηγές : www.logia.gr  και Βικιφθέγματα)

Πιθανότατα ο σημαντικότερος αλλά και ο πιό αμφιλεγόμενος Έλληνας συγγραφέας και φιλόσοφος του 20ου αιώνα, γνωστότερος για τα έργα του Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά και Ο Τελευταίος Πειρασμός που έχουν γίνει και ταινίες. Είναι ο περισσότερο μεταφρασμένος σύγχρονος Έλληνας συγγραφέας.

Και ποια είναι η πιο αψηλή εντολή; Ν’ αρνηθείς όλες τις παρηγοριές - θεούς, πατρίδες, ηθικές, αλήθειες - ν’ απομείνεις μόνος και ν’ αρχίσεις να πλάθεις εσύ, με μοναχά τη δύναμή σου, έναν κόσμο που να μην ντροπιάζει την καρδιά σου... Ποια ‘ναι η πιο αντρίκια χαρά; Ν’ αναλαβαίνεις την πάσα ευθύνη.

Δεν υπάρχουν ιδέες - υπάρχουν μονάχα άνθρωποι που κουβαλούν τις ιδέες -

κι αυτές παίρνουν το μπόϊ του ανθρώπου που τους κουβαλάει.

Η πραγματική ελευθερία

Δεν πρέπει ποτέ να έχεις μια αντίληψη για τη ζωή που να σου επιτρέπει ελπίδες και ανταμοιβές. Είσαι ελεύθερος άνθρωπος, όχι μισθοφόρος. Να παλεύεις χωρίς να καταδέχεσαι να ζητάς ανταμοιβή, αυτό είναι πραγματική ελευθερία.

Να σπας τα σύνορα

Όχι! Όχι! Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου! Να σπας τα σύνορα! Ν΄ αρνιέσαι ό,τι θωρούν τα μάτια σου! Να πεθαίνεις και να λες: Θάνατος δεν υπάρχει!

....Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λεύτερος....

....Τι θα πει λεύτερος; Αυτός που δεν φοβάται το θάνατο...

Φτάσε όπου δε μπορείς

-Παππού αγαπημένε, είπα, δώσ μου μιαν προσταγή.
-Φτάσε όπου μπορείς παιδί μου...
-Παππού, φώναξα τώρα πιο δυνατά, δώσ μου μιαν πιο δύσκολη, πιο κρητικιά προσταγή.
-Φτάσε όπου ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ παιδί μου !...


Είμαι ένα πλάσμα εφήμερο

Είμαι ένα πλάσμα εφήμερο, αδύναμο, καμωμένο από λάσπη κι ονείρατα. Μα μέσα μου νογώ να στροβιλίζουνται όλες οι δυνάμες του Σύμπαντου.
Θέλω μια στιγμή, προτού με συντρίψουν, ν΄ ανοίξω τα μάτια μου και να τις δω. Αλλο σκοπό δε δίνω στη ζωή μου.


Ευθύνη

Ν΄αγαπάς την ευθύνη. Να λες, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη Γη. Αν δεν σωθεί, εγώ φταίω.
Εχεις ευθύνη.Δεν κυβερνάς πια μονάχα τη μικρή ασήμαντη ύπαρξή σου.Είσαι μια ζαριά όπου για μια στιγμή παίζεται η μοίρα του σογιού σου. 

Μου αρέσει ο κίνδυνος

Μην κρατάς τίποτα για υστερνή. Μου αρέσει ο κίνδυνος. Μπορεί να χαθούμε, μπορεί να σωθούμε. Μη ρωτάς! Απίθωνε κάθε στιγμή στα χέρια του κίνδυνου τον κόσμον όλο!


Η καρδιά σμίγει ό,τι ο νους χωρίζει

Η καρδιά σμίγει ό,τι ο νους χωρίζει, ξεπερνάει την παλαίστρα της ανάγκης και μετουσιώνει το πάλεμα σε αγάπη.

''Η καρδιά του ανθρώπου είναι ένα κουβάρι κάμπιες - φύσηξε, Χριστέ μου, να γίνουν πεταλούδες!''

Γιατί, μιά άλλη φωνή μέσα μου, ας τη πούμε έκτη δύναμη, ας τη πούμε καρδιά, αντιστέκεται 
και δε ζυγιάζω, δε μετρώ, δε βολεύομαι!
Ακολουθώ το βαθύ μου χτυποκάρδι.....

Αναφορά στον Γκρέκο

• Ο δημιουργός παλεύει με ουσία σκληρή, αόρατη, ανώτερη του, κι ο πιο μεγάλος νικητής βγαίνει νικημένος. Για πάντα το πιο βαθύ μας μυστικό, το μόνο που άξιζε να ειπωθεί, μένει ανείπωτο. Δεν υποτάσεται ποτέ αυτό στο υλικό περίγραμμα της τέχνης. Πλαντούμε στην κάθε λέξη, βλέπουμε ένα δέντρο ανθισμένο, έναν ήρωα, μια γυναίκα, το άστρο της αυγής και φωνάζουμε: Αχ! και τίποτ' άλλο δεν μπορεί να χωρέσει τη χαρά μας. Όταν το Αχ! αυτό θελήσουμε, αναλύοντάς το να το μεταδώσουμε στους ανθρώπους, να το σώσουμε απο την ίδια μας τη φθορά, πως εξευτελίζεται σε λόγια αδιάντροπα, βαμμένα γεμάτα αέρα και φαντασία!...

• Ότι έγραψα ή έπραξα γράφτηκε και πράχτηκε απάνω στο νερό και χάθηκε. 

• Μαζεύω τα σύνεργά μου: όραση, ακοή, γέψη, όσφρηση, αφή, μυαλό, βράδυασε πια, τελεύει το μεροκάματο, γυρίζω σαν τον τυφλοπόντικα σπίτι μου, στο χώμα. Όχι γιατί κουράστηκα να δουλεύω, δεν κουράστηκα, μα ο ήλιος βασίλεψε. 

• Τί φοβερός ανήφορος από τον πίθηκο στον άνθρωπο, από τον άνθρωπο στον Θεό. 

• Πρέπει να χτυπούμε, να χτυπούμε τη μοίρα μας, ως ν' ανοίξουμε πόρτα, να γλιτώσουμε! 

• Η νιότη ζητάει αθανασία, δεν την βρίσκει, συμβιβασμό δεν καταδέχεται, κι από περφάνια αρνιέται τα πάντα. Όχι κάθε νιότη. Η νιότη η λαβωμένη από την αλήθεια. 

• Κι αν ακόμα ήμουν σίγουρος πως θα πήγαινα στον Παράδεισο, θα παρακαλούσα το Θεό να με αφήσει να πάω από τον πιο μακρινό δρόμο... 

• Δεν έχουμε παρά μια μονάχα στιγμή στη διάθεσή μας. Ας κάνουμε τη στιγμή αυτή αιωνιότητα. Άλλη αθανασία δεν υπάρχει. 

• Η ευτυχία απάνω στη γης είναι κομμένη στο μπόι του ανθρώπου. Δεν είναι σπάνιο πουλί να το κυνηγούμε πότε στον ουρανό, πότε στο μυαλό μας. Η ευτυχία είναι ένα κατοικίδιο πουλί στην αυλή μας. 

• Είδα κάποτε μια μέλισσα πνιγμένη μέσα στο μέλι και κατάλαβα. 

• Δεν υπάρχει δύναμη πιο ιμπεριαλιστική στον κόσμο από την ψυχή του ανθρώπου. Καταχτάει, καταχτάται και όλο κι η αυτοκρατορία της φαντάζει στενή, πλαντάει, και θέλει να κυριέψει τον κόσμο για να μπορεί ν' ανασάνει. 


Ασκητική


• Ζούμε μόνοι,πεθαίνουμε μόνοι,το ενδιάμεσο φωτεινό σημείο το λέμε ζωή. 

• Πειθαρχία,να η ανώτατη αρετή. 

• Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου!Να σπας τα σύνορα!Ν'αρνιέσαι ότι θωρούν τα μάτια σου.Να πεθαίνεις και να λες:Θάνατος δεν υπάρχει! 

• Δε ζυγιάζω,δε μετρώ ,δε βολεύομαι!Ακολουθώ το βαθύ μου χτυποκάρδι. 

• Νίκησε το στερνό,τον πιο μεγάλο πειρασμό,την ελπίδα.Τούτο είναι το τρίτο χρέος. 

• Ενα καράβι είναι το σώμα μας και πλέει απάνω σε βαθιογάλαζα νερά.Ποιός είναι ο σκοπός μας?Να ναυαγήσουμε! 

• Να'σαι ανήσυχος ,αφχαρίστητος ,απροσάρμοστος πάντα.Οταν μια συνήθεια καταντήσει βολική , να τη συντρίβεις.Η μεγαλύτερη αμαρτία είναι η ευχαρίστηση. 

• Τί θα πει ευτυχία;Να ζεις όλες τις δυστυχίες. 

• Τί θα πει φως?Να κοιτάς με αθόλωτο μάτι όλα τα σκοτάδια. 

• Σα νά'ναι όλη η ζωή ετούτη τ'ορατό αιώνιο κυνήγι ενός αόρατου Γαμπρού ,που κυνηγάει από κορμί σε κορμί την αιωνιότητα,την αδάμαστη Νύφη. 

• Δεν πολεμούμε τα σκοτεινά μας πάθη με νηφάλια,αναιμικιά,ουδέτερη,πάνω από τα πάθη αρετή .Παρά με άλλα σφοδρότερα πάθη. 

• Να πεθαίνεις κάθε μέρα.Να γεννιέσαι κάθε μέρα.Ν'αρνιέσαι ότι έχεις κάθε μέρα. 

• Η ανώτατη αρετή δεν είναι νά'σαι ελεύτερος,παρά να μάχεσαι για ελευτερία. 

• Μην καταδέχεσαι να ρωτάς:"Θα νικήσουμε; Θα νικηθούμε:" Πολέμα!