«Νιώθω περήφανη, γιατί συγγενείς μου ήταν μεταξύ των σφουγγαράδων που ανέσυραν τον μηχανισμό και άλλα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα από τη θάλασσα των Αντικυθήρων» λέει στα «ΝΕΑ» η κυρία Κατίνα Ριζοπούλου-Τσαβαρή από τη Σύμη. O θείος της Δημήτρης Κοντός (πιο γνωστός ως Τράμπας) ήταν ο καπετάνιος του αχταρμά (σφουγγαράδικο σκάφος), που με τους άλλους δύτες από τη Σύμη ανέσυραν από τον βυθό όλα τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα. «Η γιαγιά μου Ειρήνη σε ηλικία 13 χρόνων ακολούθησε το πλήρωμα του σφουγγαράδικου στα Αντικύθηρα και έμεινε μαζί τους περίπου για έναν χρόνο, όσο δηλαδή χρειάστηκε για ανασυρθούν τα αρχαία από τη θάλασσα», προσθέτει η κ. Τσαβαρή, που θυμάται τις αφηγήσεις της γιαγιάς από το περιπετειώδες ταξίδι. Η μηχανολόγος-ηλεκτρολόγος από τη Σύμη κ.
2.000 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΒΥΘΟ
Ο μηχανισμός έμεινε στον βυθό της θάλασσας για πάνω από 2.000 χρόνια, μέχρι που το 1901 Συμιακοί σφουγγαράδες κατόρθωσαν να τον ανασύρουνΕλένη Κλαδάκη-Βρατσάνη έχει ασχοληθεί για πολλά χρόνια με τους Συμιακούς σφουγγαράδες και το εκπληκτικό εγχείρημά τους τον προηγούμενο αιώνα που έγινε κάτω από τρομερά δύσκολες συνθήκες. «Το σπογγαλιευτικό συγκρότημα αποτελούμενο από τα σκάφη “Ευτέρπη” και “Καλλιόπη” ξεκίνησε από τη Σύμη λίγο πριν από το Πάσχα του 1900 με προορισμό τις ακτές της Βορείου Αφρικής, όπου θα παρέμεναν για έξι μήνες», λέει η κ. Βρατσάνου. «Ξεκινητές» (ιδιοκτήτες των σκαφών) ήταν τα αδέλφια Φώτης, Ηλίας και Νικόλας Λινδιακού και καπετάνιος του αχταρμά ο Δημήτρης Κοντός. Τη Μεγάλη Τρίτη, το «Καλλιόπη» φούνταρε στην περιοχή Πινακάκια των Αντικυθήρων, όπου υπάρχει ένας τεράστιος ύφαλος-νεκροταφείο για πολλά πλοία. «Ο δύτης Ηλίας Λυκοπάντης βούτηξε για σφουγγάρια και θαλασσινά και μόλις πάτησε στον βυθό σε βάθος 58 μέτρων βρέθηκε μπροστά σε πάρα πολλές αρχαιότητες», λέει η κ. Βρατσάνου και συνεχίζει: «Έκανε σινιάλο στον κολαουτζιέρη και αναδύθηκε κρατώντας στο χέρι του ένα μπρούντζινο χέρι από αρχαίο άγαλμα». Ο δύτης περιγράφει τι είδε στον βυθό και αμέσως βουτά και ο ίδιος ο καπετάνιος Δημήτρης Κοντός για να διαπιστώσει τι ακριβώς συμβαίνει. Σε τρία λεπτά ανεβαίνει και βάζει σημάδια στη θέση του ναυαγίου. Όταν επέστρεψαν στη Σύμη, η πρώτη δουλειά τους ήταν να ενημερώσουν για τα ευρήματά τους δύο δημογέροντες του νησιού. Ύστερα από σύσκεψη που έγινε, αποφασίστηκε- παρά το γεγονός ότι η Σύμη ήταν υπό τουρκική κατοχή- να ενημερωθεί η ελληνική κυβέρνηση. Αρχές Νοεμβρίου οι Συμιακοί αδελφοί Λινδιακού και οι βουτηχτάδες με τα ιστιοφόρα τους πηγαίνουν στον Πειραιά. Συναντούν τους αρμόδιους υπουργούς, οι οποίοι κινήθηκαν ταχύτατα. Και τότε αρχίζει μια νέα περιπέτεια. Έναν χρόνο κράτησε η προσπάθεια ανέλκυσηςΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ για την ανέλκυση των ευρημάτων κράτησε περίπου έναν χρόνο. Στις εργασίες παρευρίσκετο και ο Εμμανουήλ Λυκούδης, νομικός σύμβουλος του τότε υπουργού Παιδείας, ο οποίος στο ημερολόγιό του μεταξύ άλλων έγραψε και τα εξής: «Είναι ακατάληπτος η φιλοπατρία των αγαθών νησιωτών, οι οποίοι όχι μόνο αδέσποτον αρχαιολογικόν θησαυρόν κατέδειξαν, αλλά και με μόχθους και κινδύνους, των οποίων την φρίκην τίποτε δεν δύναται να περιγράψει, τον αποσπούν από βάθους 35 οργυών και τον προσφέρουν στο Έθνος. Ένα μέρος των θησαυρών, εάν επώλουν εις το εξωτερικόν, θα ήρκει διά να απαλλαγούν το υπόλοιπον του βίου των, των βασάνων και των κινδύνων του φοβερότερου των επαγγελμάτων...». Η περιπέτεια της ανέλκυσης των αρχαιολογικών θησαυρών από τη θάλασσα των Αντικυθήρων παίρνει τέλος στις 30 Σεπτεμβρίου 1901, οπότε- όπως αναφέρει η κυρία Βρατσάνου- «οι Συμιακοί γύρισαν στην πατρίδα, να ξεκουραστούν, να πάνε στο μοναστήρι του Πανορμίτη και αμέσως μετά να ετοιμαστούν για την επόμενη σπογγαλιευτική περίοδο. Οι θησαυροί των Αντικυθήρων, και ανάμεσά τους το μικρό μπρούντζινο μυστηριώδες αντικείμενο, βρίσκονται τώρα καλά φυλαγμένοι στην Ελλάδα». Υπήρχαν και θύματαΒέβαια, το εγχείρημα είχε και θύματα: ένας δύτης νεκρός, χτυπημένος από τη νόσο των δυτών, δύο άλλοι δύτες βαριά χτυπημένοι από τη νόσο και οι υπόλοιποι που προσβλήθηκαν από μια μορφή παράλυσης των κάτω άκρων. Η αμοιβή για τους σφουγγαράδες από την ελληνική κυβέρνηση ήταν 150.000 δρχ. και φιλοδώρημα 500 δρχ. σε κάθε δύτη. «Ήταν ένα καλάθι με χιλιάρικα, μας έλεγε η γιαγιά μας, αλλά μια συγγενής του Φώτη Λινδιακού μού είπε ότι η ελληνική κυβέρνηση πλήρωσε μόνο των κόπο των σφουγγαράδων και όχι τους “ξεκινητές”. Μάλιστα, για να τους πληρώσει απαίτησε να σκίσουν το συμβόλαιο που είχαν υπογράψει πριν ξεκινήσουν για το ταξίδι στα Αντικύθηρα», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Κατίνα Τσαβαρή, ανιψιά του Δημήτρη Κοντού, καπετάνιου του αχταρμά που βρήκε και ανέσυρε τον μοναδικό θησαυρό. Επιστημονική έρευναΟι σφουγγαράδες από τη Σύμη είχαν εντοπίσει πριν από 108 χρόνια τον περίφημο μηχανισμό των Αντικυθήρων, ένα σπουδαίο εύρημα που αποτελούσε τον «αστρονομικό υπολογιστή» για τους αρχαίους Έλληνες. Ο μηχανισμός έμεινε στον βυθό της θάλασσας για πάνω από 2.000 χρόνια, μέχρι που το 1901 Συμιακοί σφουγγαράδες κατόρθωσαν να τον ανασύρουν. Και σήμερα ο μηχανισμός αυτός εξακολουθεί να είναι αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, καθώς εκτιμάται ότι κατά την περίοδο του 2ου π.Χ. αιώνα οι Έλληνες είχαν τη δυνατότητα να προβλέπουν τις εκλείψεις.
2.000 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΒΥΘΟ
Ο μηχανισμός έμεινε στον βυθό της θάλασσας για πάνω από 2.000 χρόνια, μέχρι που το 1901 Συμιακοί σφουγγαράδες κατόρθωσαν να τον ανασύρουνΕλένη Κλαδάκη-Βρατσάνη έχει ασχοληθεί για πολλά χρόνια με τους Συμιακούς σφουγγαράδες και το εκπληκτικό εγχείρημά τους τον προηγούμενο αιώνα που έγινε κάτω από τρομερά δύσκολες συνθήκες. «Το σπογγαλιευτικό συγκρότημα αποτελούμενο από τα σκάφη “Ευτέρπη” και “Καλλιόπη” ξεκίνησε από τη Σύμη λίγο πριν από το Πάσχα του 1900 με προορισμό τις ακτές της Βορείου Αφρικής, όπου θα παρέμεναν για έξι μήνες», λέει η κ. Βρατσάνου. «Ξεκινητές» (ιδιοκτήτες των σκαφών) ήταν τα αδέλφια Φώτης, Ηλίας και Νικόλας Λινδιακού και καπετάνιος του αχταρμά ο Δημήτρης Κοντός. Τη Μεγάλη Τρίτη, το «Καλλιόπη» φούνταρε στην περιοχή Πινακάκια των Αντικυθήρων, όπου υπάρχει ένας τεράστιος ύφαλος-νεκροταφείο για πολλά πλοία. «Ο δύτης Ηλίας Λυκοπάντης βούτηξε για σφουγγάρια και θαλασσινά και μόλις πάτησε στον βυθό σε βάθος 58 μέτρων βρέθηκε μπροστά σε πάρα πολλές αρχαιότητες», λέει η κ. Βρατσάνου και συνεχίζει: «Έκανε σινιάλο στον κολαουτζιέρη και αναδύθηκε κρατώντας στο χέρι του ένα μπρούντζινο χέρι από αρχαίο άγαλμα». Ο δύτης περιγράφει τι είδε στον βυθό και αμέσως βουτά και ο ίδιος ο καπετάνιος Δημήτρης Κοντός για να διαπιστώσει τι ακριβώς συμβαίνει. Σε τρία λεπτά ανεβαίνει και βάζει σημάδια στη θέση του ναυαγίου. Όταν επέστρεψαν στη Σύμη, η πρώτη δουλειά τους ήταν να ενημερώσουν για τα ευρήματά τους δύο δημογέροντες του νησιού. Ύστερα από σύσκεψη που έγινε, αποφασίστηκε- παρά το γεγονός ότι η Σύμη ήταν υπό τουρκική κατοχή- να ενημερωθεί η ελληνική κυβέρνηση. Αρχές Νοεμβρίου οι Συμιακοί αδελφοί Λινδιακού και οι βουτηχτάδες με τα ιστιοφόρα τους πηγαίνουν στον Πειραιά. Συναντούν τους αρμόδιους υπουργούς, οι οποίοι κινήθηκαν ταχύτατα. Και τότε αρχίζει μια νέα περιπέτεια. Έναν χρόνο κράτησε η προσπάθεια ανέλκυσηςΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ για την ανέλκυση των ευρημάτων κράτησε περίπου έναν χρόνο. Στις εργασίες παρευρίσκετο και ο Εμμανουήλ Λυκούδης, νομικός σύμβουλος του τότε υπουργού Παιδείας, ο οποίος στο ημερολόγιό του μεταξύ άλλων έγραψε και τα εξής: «Είναι ακατάληπτος η φιλοπατρία των αγαθών νησιωτών, οι οποίοι όχι μόνο αδέσποτον αρχαιολογικόν θησαυρόν κατέδειξαν, αλλά και με μόχθους και κινδύνους, των οποίων την φρίκην τίποτε δεν δύναται να περιγράψει, τον αποσπούν από βάθους 35 οργυών και τον προσφέρουν στο Έθνος. Ένα μέρος των θησαυρών, εάν επώλουν εις το εξωτερικόν, θα ήρκει διά να απαλλαγούν το υπόλοιπον του βίου των, των βασάνων και των κινδύνων του φοβερότερου των επαγγελμάτων...». Η περιπέτεια της ανέλκυσης των αρχαιολογικών θησαυρών από τη θάλασσα των Αντικυθήρων παίρνει τέλος στις 30 Σεπτεμβρίου 1901, οπότε- όπως αναφέρει η κυρία Βρατσάνου- «οι Συμιακοί γύρισαν στην πατρίδα, να ξεκουραστούν, να πάνε στο μοναστήρι του Πανορμίτη και αμέσως μετά να ετοιμαστούν για την επόμενη σπογγαλιευτική περίοδο. Οι θησαυροί των Αντικυθήρων, και ανάμεσά τους το μικρό μπρούντζινο μυστηριώδες αντικείμενο, βρίσκονται τώρα καλά φυλαγμένοι στην Ελλάδα». Υπήρχαν και θύματαΒέβαια, το εγχείρημα είχε και θύματα: ένας δύτης νεκρός, χτυπημένος από τη νόσο των δυτών, δύο άλλοι δύτες βαριά χτυπημένοι από τη νόσο και οι υπόλοιποι που προσβλήθηκαν από μια μορφή παράλυσης των κάτω άκρων. Η αμοιβή για τους σφουγγαράδες από την ελληνική κυβέρνηση ήταν 150.000 δρχ. και φιλοδώρημα 500 δρχ. σε κάθε δύτη. «Ήταν ένα καλάθι με χιλιάρικα, μας έλεγε η γιαγιά μας, αλλά μια συγγενής του Φώτη Λινδιακού μού είπε ότι η ελληνική κυβέρνηση πλήρωσε μόνο των κόπο των σφουγγαράδων και όχι τους “ξεκινητές”. Μάλιστα, για να τους πληρώσει απαίτησε να σκίσουν το συμβόλαιο που είχαν υπογράψει πριν ξεκινήσουν για το ταξίδι στα Αντικύθηρα», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Κατίνα Τσαβαρή, ανιψιά του Δημήτρη Κοντού, καπετάνιου του αχταρμά που βρήκε και ανέσυρε τον μοναδικό θησαυρό. Επιστημονική έρευναΟι σφουγγαράδες από τη Σύμη είχαν εντοπίσει πριν από 108 χρόνια τον περίφημο μηχανισμό των Αντικυθήρων, ένα σπουδαίο εύρημα που αποτελούσε τον «αστρονομικό υπολογιστή» για τους αρχαίους Έλληνες. Ο μηχανισμός έμεινε στον βυθό της θάλασσας για πάνω από 2.000 χρόνια, μέχρι που το 1901 Συμιακοί σφουγγαράδες κατόρθωσαν να τον ανασύρουν. Και σήμερα ο μηχανισμός αυτός εξακολουθεί να είναι αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, καθώς εκτιμάται ότι κατά την περίοδο του 2ου π.Χ. αιώνα οι Έλληνες είχαν τη δυνατότητα να προβλέπουν τις εκλείψεις.
αντιγρφή από www.tanea.gr
