Πόλη Ρεθύμνου: Αρωμα αναγέννησης Η παλιά πόλη του Ρεθύμνου είναι ένας μαγικός κόσμος.

Ξεκινήστε από τον δροσερό Δημοτικό Κήπο που βρίσκεται στα σύνορα της παλιάς πόλης με τη νέα. Είναι διάσπαρτος με προτομές Ρεθυμνιωτών ηρώων και η μόνη πράσινη νησίδα μέσα στην πόλη. Κατηφορίστε στην πλατεία 4 Μαρτύρων, περάστε κάτω από την Πόρτα Γκουόρα (Μεγάλη Πύλη) και κατηφορίστε την Εθνικής Αντιστάσεως, έναν από τους πιο εμπορικούς δρόμους. Θα σας φέρει κατευθείαν στο Νεραντζέ Τζαμί με τον θεόρατο μιναρέ.

Δίπλα ακριβώς είναι το νέο «Σπίτι του Πολιτισμού» και το art cafe «Φιγκαρό», αλλά περάστε πίσω τους για να δείτε την εντυπωσιακή Νέα Πλατεία, μια από τις ωραιότερες πολεοδομικές παρεμβάσεις στον μεσαιωνικό οικισμό. Γύρω από την πλατεία απλώνονται παλιά σπίτια, το Ωδείο, ο επιβλητικός καθολικός ναός του Αγίου Φραγκίσκου, ένα τούρκικος τουρμπές (μαυσωλείο) και το Τούρκικο Σχολείο: η ιστορία της πόλης απλώνεται μπροστά σας! Αν συνεχίσετε στην οδό Μανουήλ Βερνάρδου θα επισκεφθείτε το Λαογραφικό Μουσείο και θα θαυμάσετε μια σειρά από θαυμάσια βενετσιάνικα σπίτια.

Προμαχώνες στη Φορτέτζα του Ρεθύμνου. Το φρούριο το έχτισαν οι Ενετοί τον 16ο αιώνα.

Στην πλατεία Τίτου Πετυχάκη (ή Πλάτανο) θα περάσετε από τα πολύβουα εστιατόρια και καφέ για να βγείτε στη διάσημη Κρήνη Ριμόντι, ένα περίφημο βενετσιάνικο μνημείο του 1626, το οποίο έφερνε στους Ρεθυμνιώτες το δροσερό νερό του Βρύσινα.

Κάνοντας μια παράκαμψη προς την οδό Αραμπατζόγλου θα δείτε πολλά ωραία σπίτια με ξύλινους εξώστες. Λίγο πιο κάτω, στην οδό Παλαιολόγου είναι η Λότζια, μια εκπληκτικής αρχιτεκτονικής (παλλαδιανού ρυθμού) βενετσιάνικη λέσχη του 16ου αιώνα, η οποία σήμερα στεγάζει πωλητήριο του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων.

Σας μύρισε θάλασσα; Λογικό: είστε δίπλα! Ακολουθήστε την οδό Νεάρχου και σε λίγο είστε μπροστά στο μικρό, όμορφο βενετσιάνικο λιμάνι με τον παλιό, αναστηλωμένο φάρο για να συνεχίσετε δυτικά έως τη Φορτέτζα, περνώντας από τη γειτονιά Κιουλούμπασι.

Αν δεν πάτε στο λιμάνι, ακολουθήστε την οδό Αρκαδίου, για να δείτε το αναστηλωμένο τζαμί του Καρά Μουσά Πασά (παλιό μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας) και τους ωραίους τρούλους του. Μετά περπατήστε στην οδό Σουλίου, ένα στενό δρομάκι γεμάτο μικρά -αλλά όχι τουριστικά- μαγαζιά, σπαρμένα ανάμεσα σε παλιά σπίτια με ωραία θυρώματα.

«Χαρτογραφώντας» τη Φορτέτζα

Σαν ένας ωραίος πέτρινος σκούφος με μια δασωμένη φούντα στέκει η Φορτέτζα πάνω από την παλιά πόλη. Το φρούριο έχτισαν οι Ενετοί την περίοδο 1573-1580 όταν ρέκτορας ήταν ο Alvise Lando. Οι Ρεθυμνιώτες ζητούσαν έντονα να γίνει το φρούριο καθώς είχαν υποστεί δύο φορές στο κοντινό παρελθόν διώξεις και καταστροφές από τους Τούρκους (το 1538 από το Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και το 1571 από τον Ουλούτς Αλή).

Περνώντας την κεντρική πύλη θα δείτε την αποθήκη του πυροβολικού, θα περάσετε τον μικρό πευκώνα και θα ανηφορίσετε στα εμβληματικά κτίρια του κάστρου: το αναστηλωμένο σπίτι του Ρέκτορα (δηλαδή του Ενετού διοικητή του Νομού Ρεθύμνου), το τέμενος του Σουλτάν Ιμπραήμ Χαν (παλιός καθεδρικός καθολικός ναός, σήμερα αναστηλώθηκε και φιλοξενεί μουσικές εκδηλώσεις), το Επισκοπικό Μέγαρο.

Περπατήστε έως τη βόρεια άκρη για να δείτε ό,τι έμεινε από τις παλιές πυριτιδαποθήκες, το μέγαρο που ήταν η κατοικία των Συμβούλων και τους αποθηκευτικούς χώρους. Τα αναστηλωμένα κτίρια φιλοξενούν εκθέσεις και εκδηλώσεις (κυρίως η αποθήκη του πυροβολικού).

Υπάρχουν ακόμη ερείπια κτιρίων, παλιών ορυγμάτων, πύργοι, πυλίδες και εντυπωσιακά οχυρωματικά έργα που περιλαμβάνουν τους τρεις προμαχώνες στα νότια (Αγίου Λουκά, Παύλου και Ηλία), έναν στα ανατολικά (Αγίου Νικολάου) και τρεις αιχμές στα βόρεια πάνω από το πέλαγος (Αιχμές Αγίου Πνεύματος, Αγίας Ιουστίνης και Αγίου Σώζοντος).

Αξίζει να κάνετε έναν μακρύ περίπατο στη Φορτέτζα μακριά από τα πλήθη των επισκεπτών, να ακούσετε τη βουή της θάλασσας από τον πυργίσκο στην Αιχμή του Αγίου Σώζοντος και να σκεφτείτε τι γινόταν εδώ τις 22 μέρες όταν οι Τούρκοι πολιορκούσαν τους Ενετούς το 1646, στο μεγαλύτερο τότε φρούριο της Κρήτης.

Αξίζει βέβαια να έρθετε εδώ το καλοκαίρι στο θέατρο Ερωφίλη (το οποίο έχει δημιουργηθεί στον προμαχώνα του Αγίου Ηλία) για να παρακολουθήσετε στη δροσιά της ρεθυμνιώτικης νύχτας τις παραστάσεις του διάσημου «Αναγεννησιακού Φεστιβάλ», το οποίο ανελλιπώς από το 1986 αποκαλύπτει στους χιλιάδες φίλους του μια Φορτέτζα της ειρήνης και του πολιτισμού. (Ανοικτά 08:00-21:00, το καλοκαίρι.).

Αρχαιολογικό μουσείο

Βρίσκεται δίπλα στην είσοδο της Φορτέτζας και είναι ένα κτίσμα της Τουρκοκρατίας (οχυρό για τη φύλαξη της εισόδου του κάστρου) στο οποίο μέχρι τη δεκαετία του 1950 στεγάζονταν οι φυλακές της πόλης. Πιθανώς λόγω του παρελθόντος του να παραμένει σήμερα κακοφωτισμένο και με ελλιπή πληροφόρηση για τον επισκέπτη (πολλά εκθέματα τιτλοφορούνται απλώς «μη δημοσιευμένα»!). Παρόλα αυτά αξίζει να κάνετε τον κόπο να δείτε τη μια και μοναδική του αίθουσα για να θαυμάσετε μερικά περίφημα γλυπτά από την Ελεύθερνα, κεραμική, ειδώλια, κοσμήματα και νομίσματα αλλά πάνω απ όλα την θαυμάσια σπανιότατη συλλογή με πήλινες νεκρικές λάρνακες, οι περισσότερες εκ των οποίων προέρχονται από το υστερομινωικό νεκροταφείο των Αρμένων. (ανοικτό 08:30-15:00, εκτός Δευτέρας)

FAST INFO

Το Μακρύ ΣτενόΜια άλλη διαδρομή που αξίζει να κάνετε είναι στο θρυλικό Μακρύ Στενό -η οδός Νικηφόρου Φωκά, κεντρικός δρόμος της παλιάς τουρκογειτονιάς του Ρεθύμνου- που ξεκινά από τον Δημοτικό Κήπο και καταλήγει στη Φορτέτζα. Είναι από τα ομορφότερα σοκάκια της πόλης, γεμάτο βενετσιάνικα σπίτια με εκπληκτικά θυρώματα και παλιές πέτρινες κρήνες. Περνάει από τον ναό της Κυρίας των Αγγέλων (κτίσμα της Ενετοκρατίας) και ανηφορίζοντας σας φέρνει στη Φορτέτζα, το κάστρο-ιστορικό σήμα κατατεθέν του Ρεθύμνου. Ενας ωραίος τρόπος να τη δείτε είναι να κάνετε έναν ρομαντικό περίπατο στον πεζόδρομο της οδού Κεφαλογιάννη δίπλα στη θάλασσα και κάτω από τα τείχη. Φροντίστε να είναι απόγευμα και να καταλήξετε στην πλατεία της Νομαρχίας για να δείτε το ηλιοβασίλεμα να ροδίζει τα Λευκά Ορη και την παλιά γειτονιά του Κουμπέ.

Το πιο διάσημο τζαμί που έγινε ωδείο

Είναι αναμφίβολα το καλύτερα διατηρημένο και πιο εντυπωσιακό τζαμί στην παλιά πόλη (εξάλλου πάντα ήταν το μεγαλύτερο και πολυτελέστερο), γνωστό σημείο ραντεβού και εμβληματικό κτίριο του Ρεθύμνου. Οι ντόπιοι το λένε πάντα Ωδείο, τονίζοντας τη νέα του χρήση. Είναι μια πολύ ατμοσφαιρική μουσική αίθουσα με δύο τρούλους, ενώ ο τρίτος αποτελεί τη σκηνή.

Το Ωδείο ανήκει στον Σύνδεσμο Διαδόσεως Καλών Τεχνών. Πριν γίνει τζαμί το επιβλητικό κτίσμα ήταν ενετικός ναός της Παναγίας και καθολικό του μοναστηριού των Αυγουστινιανών μοναχών που υπήρχε εδώ (βρέθηκαν δεκάδες βενετσιάνικοι τάφοι). Τζαμί έγινε το 1657 από τον Γαζή Χουσεΐν Πασά (Νεραντζέ λεγόταν από μια νεραντζιά που υπήρχε δίπλα του) και τότε χτίστηκαν οι τρούλοι.

Το παρεκκλήσι του Corpus Christi που βρίσκεται δίπλα στην είσοδο το μετέτρεψαν οι Τούρκοι σε ιεροσπουδαστήριο, αλλά σήμερα θα δείτε μέσα Ρεθυμνιώτες μαθητές να σπουδάζουν πιάνο, λύρα και κρουστά. Στον βορινό τοίχο διατηρείται ένα περίφημο θύρωμα με τέσσερις κίονες. Οι μουσικές παραστάσεις εδώ είναι αληθινή ακουστική εμπειρία (αν και το ωδείο σιγά σιγά μεταφέρεται στο νέο σπίτι του πολιτισμού, ακριβώς δίπλα). (Ανοικτό: 14:00-20:00, καθημερινά)

Διάσημος όσο και το τζαμί είναι ο περίφημος μιναρές του 1890, έργο του πρωτομάστορα Γιώργου Δασκαλάκη φτιαγμένο με τον περίφημο πωρόλιθο του χωριού Αλφά με τον οποίο φτιάχτηκαν πολλά ιστορικά κτίρια στο Ρέθυμνο. Εχει δύο εξώστες και μνημειακή αρχιτεκτονική, αλλά στη διάρκεια της έρευνάς μας ήταν περικυκλωμένος από τα μεταλλικά ικριώματα των αναστηλωτικών εργασιών.

Αναζητώντας βενετσιάνικα θυρώματα
Αναμφίβολα ένα από τα στοιχεία που τονίζουν τη μαγεία της παλιάς πόλης του Ρεθύμνου είναι το πλήθος των περίτεχνων θυρωμάτων, στα οποία μάλιστα συναντάμε τους τέσσερις ρυθμούς της ιταλικής αναγέννησης: κορινθιακό, ιωνικό, δωρικό, σύνθετο.

Η βόλτα στα στενά δρομάκια θα μπορούσε να είναι ένα πολιτιστικό κυνήγι θησαυρού: ποιος θα δει το ομορφότερο θύρωμα!

Ενα από τα καλύτερα βρίσκεται στην οδό Κλειδή 13 και στις τριγωνικές γωνίες της διακόσμησής του υπάρχουν ανάγλυφα γυμνά παιδιά που κυνηγούν πουλιά.

Στο θύρωμα της οδού Αρκαδίου 48 θα δείτε κορινθιακά επίκρανα και ερωτιδείς στα πλάγια. Ενα από τα ωραιότερα θα το δείτε δίπλα στην εκκλησία του Αγίου Φραγκίσκου, στην παλιά είσοδο του τούρκικου σχολείου.

Η διακόσμησή του περιλαμβάνει εντυπωσιακή παράσταση αμπέλου, ανάγλυφα λιοντάρια στη βάση και οθωμανικά σύμβολα (ημισέληνους κ.ά.).

Πολύ εντυπωσιακό είναι το θύρωμα της Αρκαδίου 154 με τη δίγλωσση επιγραφή (ελληνικά-αραβικά) και άλλα πολλά στον ίδιο δρόμο, αλλά και στις οδούς Τομπάζη, Νικ. Φωκά, Βερνάρδου, Σουλίου κ.ά.

Φύλλο - κανταΐφι

Στην οδό Μανουήλ Βερνάρδου, στο ισόγειο ενός εντυπωσιακού βενετσιάνικου σπιτιού του 1609 (στο οποίο υπάρχει οικόσημο των Clodio), εργάζεται εδώ και χρόνια ο μοναδικός γνώστης μιας παμπάλαιας τέχνης. Ο κ. Γιώργος Χατζηπαράσχος ζυμώνει και φτιάχνει φύλλο και κανταΐφι (έτσι το λένε όλοι το μαγαζί: αυτό γράφει και η πινακίδα απέξω) δεκαετίες ολόκληρες με την ίδια δική του, ιδιόμορφη μέθοδο. Είναι πραγματικά απόλαυση να τον βλέπεις να ανοίγει το φύλλο τραβώντας τη ζύμη σαν καουτσούκ ώσπου να ανοίξει μια διάμετρο πάνω από 2 μέτρα, σαν ένα πελώριο ζυμαρένιο σεντόνι. Η σύζυγος, η κυρία Κατερίνα, βοηθάει να στρώσουν τις λινάτσες και κερνάει μπακλαβαδάκι φτιαγμένο - με τι άλλο- με δικό τους φύλλο!

Το τέμενος Βελή Πασά

Ανηφορίζοντας στη γειτονιά του Μασταμπά, στη νέα πόλη, και διασχίζοντας την οδό Ζυμβρακάκη θα ανακαλύψετε ένα από τα ωραιότερα και πιο επιβλητικά οθωμανικά μνημεία της Κρήτης. Είναι το περίφημο τέμενος του Βελή Πασά, το οποίο χτίστηκε μετά την εγκατάσταση των Τούρκων στο Ρέθυμνο το 1646, και σήμερα έχει αναστηλωθεί υποδειγματικά (είχε υποστεί μεγάλες ζημιές από τους βομβαρδισμούς του 1941).

Ολόγυρα από τα οθωμανικά κτίσματα θα δείτε κήπους υπό διαμόρφωση. Ξαναφυτεύονται σήμερα με αρωματικά φυτά της Κρήτης όπως τότε που το τέμενος ήταν κοινόβιο μοναστικού τάγματος (τεκές) και τα φυτά μεθούσαν με τη μυρωδιά τους ξένους περιηγητές: ο Εβλιγιά Τσελεμπή έγραψε στα 1670 πως είναι ένας «γήινος μυθικός παράδεισος».

Στα νοτιοανατολικά του περιβόλου υπήρχε οθωμανικό νεκροταφείο από το οποίο σώθηκαν οι επιτύμβιες στήλες. Το Τέμενος έχει τέσσερις σημαντικές ιδιαιτερότητες: η στέγη του τζαμιού έχει εννέα(!) τρούλους, στα δυτικά υπάρχει μια πτέρυγα με 13 κελιά, διατηρείται το Ηγουμενείο και ο μιναρές που σώζεται είναι ο αρχαιότερος της πόλης (ημερομηνία Εγίρας 1204, δηλαδή 1789). Το θύρωμα στην είσοδο του τζαμιού είναι εξαιρετικής τέχνης και το μοναδικό στο Ρέθυμνο φτιαγμένο σε τοσκανικό ρυθμό.

Εχει ζωφόρο διακοσμημένη με περίτεχνη φυτική διακόσμηση που παριστά κλήματα. Στη βόρεια πλευρά του τζαμιού υπάρχει ανοιχτή τοξοστοιχία τριών οξυκόρυφων αψίδων. Το τέμενος του Βελή πασά έχει παραχωρηθεί στο Μουσείο Γουλανδρή (το οποίο από το 1973 ξεκίνησε σταδιακά την αναστήλωσή του) και σήμερα λειτουργεί ως παράτημα του μουσείου στην Κρήτη. Το Παλαιοντολογικό Μουσείο Ρεθύμνου παρουσιάζει στοιχεία από τη γεωλογική και παλαιοντολογική ιστορία της Κρήτης τα τελευταία 300 εκατομμύρια χρόνια.

Στο μουσείο θα δείτε τριλοβίτες (πανάρχαιοι πρόγονοι των καβουριών), κρινοειδή, αμμωνίτες, διάφορα ασπόνδυλα, μαλάκια του Μεσοζωικού αιώνα, νουμμουλίτες, απολιθώματα ασπόνδυλων θαλάσσιων οργανισμών του Καινοζωικού και άλλα.

Τα πιο εντυπωσιακά εκθέματα είναι η αναπαράσταση ελέφαντα σε φυσικό μέγεθος (με απολιθωμένα οστά), τα οστά από μικρόσωμα ενδημικά ελάφια και οι χαυλιόδοντες από την Αγία Νάπα της Κύπρου. (Ανοικτό 09:00-15:00, Δευτέρα έως Σάββατο.)

FAST INFO

Η κρυμμένη κρήνηΣτην οδό Πατελάρου 14 θα δείτε μια πόρτα που γράφει «Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία», την ανοίγετε και βγαίνετε σε μια πολύ όμορφη αυλή όπου υπάρχει μια από τις ομορφότερες κρήνες του Ρεθύμνου. Είναι σκαλιστή με φυτικά μοτίβα και αναπαραστάσεις αμπέλου. Αποτελεί τμήμα του διπλανού παρεκκλησίου του Αγίου Λαζάρου (15ος-16ος αι.).

Η Γιορτή κρασιούΣτο Ρέθυμνο οργανώνεται η Γιορτή Κρασιού, ένας θεσμός από το παρελθόν, ο οποίος πλέον έχει μπει σε άλλη βάση. Εκτός από την οινική παραγωγή όλης της Κρήτης παρουσιάζονται παραδοσιακά προϊόντα από όλο τον νομό, όπως τυροκομικά, αλλαντικά, ψωμί και παξιμάδια, λάδι, μέλι και άλλα. Στόχος είναι να μπει το Ρέθυμνο στον γευσιγνωστικό χάρτη. Η γιορτή πραγματοποιείται, όπως πάντα, στον χώρο του Δημοτικού Κήπου.

Στον δρόμο για το Αρκάδι

Πολύ ωραία σύντομη διαδρομή που καταλήγει σε ένα συναρπαστικό ιστορικό μνημείο. Από το Ρέθυμνο θα ακολουθήσετε την παλιά εθνική με κατεύθυνση προς Ηράκλειο, και θα βγείτε στην έξοδο για Μαρουλά και Αρκάδι. Στη συνέχεια θα διασχίσετε τα χωριά Τσεσμέ και Αδελε, (την πατρίδα του ήρωα Κώστα Γιαμπουδάκη, που συμμετείχε στο ολοκαύτωμα του Αρκαδίου) θα κινηθείτε σ’ έναν φιδογυριστό δρόμο μέσα σε πυκνό ελαιώνα, θα διασχίσετε την Πηγή, τα Λουτρά, την Κυριάννα και θα μπείτε στην Αμνάτο.

Το χωριό γνώρισε την ακμή κατά τη βενετοκρατία, οπότε και αναφέρεται ως Amnato. Εχει φρουριακού τύπου πολεοδομικό ιστό καθώς και μοναδικά βενετσιάνικα κτίρια με κορυφαίο το μέγαρο των Sanguinazzo. Στο τριγωνικό θύρωμά του υπήρχε ο θυρεός της οικογένειας, ο αετός και το επίγραμμα «Initium sapientiae timor Domini» (Αρχή σοφίας φόβος Κυρίου).

Στα νεότερα χρόνια φιλοξένησε την περίφημη Σχολή Αρκαδίου, όπου φοιτούσαν οι μοναχοί της ιεράς μονής. Η Αμνάτος σχετίζεται στενά και με το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, μια και οι πιο πολλοί από τους κατοίκους της βρισκόταν στο μοναστήρι την τραγική εκείνη ώρα. Ανάμεσά τους η ηρωίδα Χαρίκλεια Δασκαλάκη ή Δασκαλοχαρίκλεια με τους τρεις γιους της.

Στην Αμνάτο λειτουργεί το πρώτο Δημοτικό Μουσείο Ιστορίας Ελληνικής Εκπαίδευσης καθώς και ένα Λαογραφικό Μουσείο. Από την Αμνάτο θα στρίψετε δεξιά για το μαρτυρικό Αρκάδι, στο οποίο θα φτάσετε έπειτα από 3,5 χλμ.

Η ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΥ είναι το γνωστότερο μοναστήρι της Κρήτης και απόλυτα συνταυτισμένο με τους απελπισμένους αγώνες των Κρητικών για ελευθερία, τον 19ο αιώνα. Το ιστορικό μοναστήρι είναι σήμερα διάσημος προορισμός και παραμένει μετά τις αναστηλώσεις ένα θαυμάσιο αρχιτεκτονικό σύνολο.

Μπαίνοντας κάτω από τα κλάουστρα (τα κελιά στα δυτικά με τα ημικυκλικά παράθυρα) θα δείτε στα δεξιά την πτέρυγα με τα μεσοκούμια (ισόγεια κελιά που χρησίμευαν σαν νοσοκομείο) στα αριστερά την πτέρυγα με το ηγουμενείο, την τράπεζα, τα κελάρια και τις θρυλικές πυριτιδαποθήκες.

Στο κέντρο της όμορφης αυλής δεσπόζει το εξαιρετικής ομορφιάς καθολικό (δίκλιτος ναός αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη) με μια εκπληκτική αναγεννησιακή πρόσοψη, έργο που θυμίζει δουλειές των αναγεννησιακών καλλιτεχνών Σεμπαστιάνο Σέρλιο και Αντρέα Παλλάντιο. Στο εσωτερικό του ναού θα θαυμάσετε μια σειρά από φορητές εικόνες και μέρος από το παλιό τέμπλο γεμάτο μαχαιριές και αίματα από το Ολοκαύτωμα.

Περάστε όμως στην παλιά τράπεζα της μονής όπου στεγάζεται το μικρό μουσείο για να δείτε καταπληκτικές φορητές εικόνες του 16ου-17ου αιώνα (εξαιρετική η «Παναγία Ελπίς των Απελπισμένων») και πολλά κειμήλια από το Ολοκαύτωμα.

Οι πυριτιδαποθήκες δεν αναστηλώθηκαν ποτέ, παραμένουν όπως ακριβώς ήταν μετά την ανατίναξη, ενώ μπροστά στην είσοδο της μονής βρίσκεται το οστεοφυλάκιο των νεκρών του ολοκαυτώματος. Απολαύστε και τα υπέροχα τοπία του βουνού με το μυρωμένο αεράκι και τα μεγάλα δέντρα, κάποια εκ των οποίων έχουν ακόμη θραύσματα από τον βομβαρδισμό του 1866 στους κορμούς τους! Ακόμη και η φύση βλέπετε διαφυλάσσει τη μνήμη του δράματος!

FAST INFO

Το ολοκαύτωμαΣτην Επανάσταση του 1866 αποκλείστηκαν στη μονή Αρκαδίου από τους Τούρκους 964 Κρητικοί (εκ των οποίων μόνο οι 325 ήταν ετοιμοπόλεμοι άνδρες, ενώ οι λοιποί ήταν γυναικόπαιδα). Τα στίφη του Μουσταφά πασά τελικά έκαμψαν την αντίσταση των πολιορκημένων, μπήκαν στη μονή στις 9 Νοεμβρίου του 1866 και κατέσφαξαν τους πάντες, ώσπου ο οπλαρχηγός Κωνσταντής Γιαμπουδάκης ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη με τα αποκλεισμένα γυναικόπαιδα σκοτώνοντας και πλήθος Τούρκων. Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου συντάραξε την Ευρώπη τότε και έγινε αφορμή για τη δρομολόγηση μιας λύσης για το «Κρητικό ζήτημα»: σωστά λένε πως η ελευθερία της Κρήτης ξεκίνησε από το Αρκάδι.

Οι καλλιτέχνες στα πεταλάδικα

Τα Πεταλάδικα είναι μια γειτονιά τεχνιτών στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου, και βρίσκεται στο δρόμο Τζάνε Μπουνιαλή. Εδώ -όπου εκτός από πεταλωτήδες, υπήρχαν σαμαράδες, καλαθοπλέκτες, κουδουνάδες και άλλοι- σήμερα δεν υπάρχουν πολλοί τεχνίτες. Στον αριθμό 65 όμως, σε δύο θολωτές αίθουσες ενός βενετσιάνικου κτιρίου του 1620, δυο τεχνίτες-καλλιτέχνες συνεχίζουν την παράδοση της γειτονιάς. Είναι ο βιβλιοδέτης Γιώργος Δέλιος και ο κεραμίστας Γιώργος Βαρδαξής. Ο πρώτος ασχολείται με την καλλιτεχνική βιβλιοδεσία και ο άλλος Γιώργος συνεχίζει για 6η γενιά την τέχνη των παππούδων του κεραμιστών από το Τσανάκαλε της Μικράς Ασίας. Στο ατμοσφαιρικό κτίριο που θα τους βρείτε, παλιά στεγαζόταν το βενετσιάνικο ιππικό (σώζονται οι «μαντζαδούρες», οι ταΐστρες των αλόγων) και αργότερα ήταν το σπίτι του Τούρκου μεγαλέμπορου Αλή Βαφέ. Πίσω από τους δύο ισόγειους θόλους υπάρχει μια εκπληκτική αυλή με εσπεριδοειδή όπου το καλοκαίρι λειτουργεί το καφέ μπαρ «Ο κήπος του Αλή Βαφέ» (εκεί γίνονται και εκθέσεις, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις κ.λπ.).

ΠΟΛΗ ΡΕΘΥΜΝΟΥ /ΔΙΑΜΟΝΗ

• «Iδαίον», (28310 28667-9, www.hotelideon.gr). Bρίσκεται σε ιδανικό σημείο αφού έχει θέα το Κρητικό Πέλαγος, περιβάλλεται από την παλιά πόλη και τη Φορτέζα και το κέντρο βρίσκεται μια ανάσα από την πόρτα του.
• «Aquila Rithymna Beach» (28310 71002, www.aquilahotels.com). Το πολυβραβευ μένο ξενοδοχείο βρίσκεται στην παραλία του Αδελιανού Κάμπου και περιβάλλεται από πανέμορφους κήπους.
• «Palazzino Di Corina» (28310 21205-06, www.corina.gr). Ενα παραδοσιακό ξενοδοχείο που αποτελείται από δύο αναστηλωμένα ενετικά κτίσματα του 13ου αιώνα.
• «Avli Lounge Apartments» (28310 58250-26213, www.avli.gr). Σ’ ένα αναπαλαιωμένο συγκρότημα βενετσιάνικων αρχοντικών του 15ου αιώνα, στην καρδιά της παλιάς πόλης.
• «Vettera» (28310 23844, www.vetera.gr). Από τα ομορφότερα μικρά ξενοδοχεία που υπάρχουν στην παλιά πόλη.
• «Μύθος Suites» (28310 53917, www.mythos-crete.gr). Σε αναστηλωμένο ενετικό κτίσμα του 16ου αιώνα, στην παλιά πόλη.
• «Grecotel Creta Palace» (28310 55181, www.grecotel.gr). Στην παραλία των Μισιρίων, με πολυτελή δωμάτια, μπανγκαλόου με ιδιωτικές πισίνες, διαμερίσματα, σουίτες και βίλες μπροστά στην θάλασσα.

ΦΑΓΗΤΟ

• «Παστοποιείο» (2831021252). Το πετρόκτιστο κτίριο οικοδομήθηκε πριν από 2 αιώνες. Η κουζίνα είναι μεσογειακή, με πολλά θαλασσινά, αλλά μικρό μενού. Επιλέξτε φρέσκα μύδια, φρέσκα ψάρια, αστακομακαρονάδα, φρέσκα ζυμαρικά, ή χοιρινό με βισάντο.
• «Μαΐστρος» (28310 25492, www.maistros-inn.gr). Επάνω στη θάλασσα, με εκπληκτική θέα, για φαγητό καφέ και ποτό. Δοκιμάστε ροφό με μπάμιες, φρέσκο ψάρι και θαλασσινά, μαγειρευτά, κακαβιά, αστακομακαρονάδα.
• «Γευσίπλους» (28310 58897). Ψαροταβέρνα-ουζερί πάνω στα βράχια με όμορφη θέα. Ποικιλία θαλασσινών, χαλούμι σχάρας με μπαλσάμικο, κοτόπουλο καπνιστό με σάλτσα γιαουρτιού, πατατόφλουδες με σάλτσα τυριών, γεμιστές σαρδέλες με τυρί, ριζότο ούζου με γαρίδες, ραβιόλι με γέμιση αστακού, ταλιατέλες από πάστα σολομού.
• «Veneto» (28310 56634, www.veneto.gr). Στον κήπο ενός ενετικού κτιρίου του 15ου αιώνα. Μην παραλείψετε να δοκιμάσετε μελιτζανοσαλάτα με γιαούρτι, αρνάκι ρολό σε αμπελόφυλλα και γαρίδες με σος από κρόκο (σαφράν) Κοζάνης, μιλφέιγ καπνιστού σολομού, με αβοκάντο και ξυνομυζήθρα, κατσικάκι φουριάρικο με σταμναγκάθι και άλλα μυρωδικά.
• «Πηγάδι» (28310 27522, www.pigadi-crete.com). Το εστιατόριο ήταν μέρος ενός παλιού βενετσιάνικου κτιρίου. Δοκιμάστε ψητά λαχανικά με σκόρδο και μέλι, μπουρεκάκια μελιτζάνας με φέτα και δυόσμο, το κατσικάκι με αγκινάρες, το αρνί με φέτα και γραβιέρα στη γάστρα και μοσχαρίσιο φιλέτο με 4 πιπέρια.
• «Μυρογδιές» (6972695170). Φωτεινό, φιλικό και χαριτωμένο με όμορφη πίσω αυλή για το καλοκαίρι. Το μενού περιλαμβάνει συνταγές με φαντασία, όπως ομελέτα με σύγκλινο, αμανίτους γεμιστούς ή φρικασέ ή γκραντινέ, απάκι με λάχανο και σάλτσα κρασιού, ριζότο της Ρογδιάς και της Μυρωδιάς.
• «Ουσίες» (28310 56643). Γεύσεις από την Κωνσταντινούπολη μέχρι την Κρήτη. Λουκάνικα ξιδάτα, χαλούμι με σάλτσα δυόσμου, σύγκλινα σφακιανά, ριζοπίλαφο θαλασσινών, μπουγιουρντί, σαγανάκι ούζου με μύδια και γαρίδες.
• «Αυλή» (28310 26213). Στην καρδιά της πόλης και μέσα σε ένα ενετικό αρχοντικό μια παραμυθένια αυλή. Κουζίνα δημιουργική, βασισμένη στις κρητικές γεύσεις με εμπνευσμένα πιάτα.
• «Πρίμα Πλώρα» (28310 56990). Δυο καταπληκτικές βεράντες μπροστά στη θάλασσα, με ένα παλιό ενετικό πηγάδι, μια ημιτελή εκκλησία και φόντο την ακτογραμμή μέχρι τη Φορτέτζα. Κουζίνα μεσογειακή με πολλές κρητικές γεύσεις. Η «πειραγμένη» κρητική σαλάτα ξεχωρίζει.